Lessen in Musical Orkest op Stanley's Musical Academy

_________________________________________________________________________________

IN EEN ORKEST LEREN SPELEN DAT IN ALLE STIJLEN THUIS IS?

Wat spelen in een orkest is, weten de meeste instrumentalisten wel. Alleen spelen is tenslotte ook niet altijd leuk. In de loop der eeuwen zijn er dan ook ensembles en orkesten in verschillende bezettingen ontwikkeld die verschillende muziekstijlen ten gehore brengen. De literatuur laat vele uiteenlopende mogelijkheden zien, waarvan een aantal zich een vaste plaats in de muziekpraktijk hebben weten te vergaren : een symphonie-orkest, een philharmonisch-orkest, een strijk-orkest, een harmonie-orkest, een fanfare, een brassband, een big band. Allemaal vaste verzamelingen van instrumenten. Er zijn ook accordeon-orkesten, mandoline-orkesten, en nog veel meer.

Daarnaast zijn er uiteenlopende ensembles die de literatuur verrijken : het strijk-kwartet, het piano-trio, het blaaskwintet, het koper-kwintet, het jazz-kwartet, de pop-band, enz. Ook deze hebben wat je kunt zeggen een vaste bezetting gekregen.

Wat is nu een musical-orkest?
Tja, dat is een apart verhaal. In een musical is er geen vaste bezetting of vaste verzameling voorgeschreven muziekinstrumenten. Net als in een orkest dat filmmuziek speelt, wordt hier per gelegenheid (in dit geval een bepaalde musical) een ensemble van muziekinstrumenten, ook wel orkest genoemd, samengesteld. Degene die de evolutie van het orkest kent heeft door dat dit een interessante parallel is met de ontwikkeling van het klassieke orkest, maar ook met die van de blaas-orkesten en de big band.

Is er geen vaste bezetting?
Nee, dus! De ene keer klinkt een klassiek orkest, de andere keer een big band. In de musical "JESUS CHRIST SUPERSTAR" zit een sectie van 6 hoorns, wat in geen enkel ander musical-orkest voorkomt, om een ietwat bijzonder voorbeeld te geven.

En er komt nóg iets bij. Daar waar je in een orkest meestal erg weinig solistische ruimte hebt, is dat in een musical-orkest meestal wél veelvuldig aanwezig. Er wordt vaak gedacht dat dit enkel en alleen door de zuinig aan actie van de producenten en verenigingen is (op de cd-opname hoor je altijd een groter orkest dan in de praktijk), maar dat is niet geheel het geval. Je moet dus wél even alleen (solo) kunnen spelen, ook al zijn het maar een paar maten. Ernstige schroom is iets waarvan afscheid dient te worden genomen.

In tegenstelling tot één van de andere orkest bezettingen, is het musical-orkest nagenoeg altijd in een dienende rol aanwezig. Zelfs in de opera is dat niet zo erg als in de musical. Maar goed, dat creëert wél nieuwe mogelijkheden. De componist is namelijk erg bezig met het versterken van de scene (op het podium) en dat vereist dus in een totaalvoorstelling dat er ook enkelvoudige kleuren voorkomen. Solo's dus! Daarnaast zijn wij in de 20ste eeuw voorzien van nieuwe combinaties van klankleuren, met name door de ontwikkeling van de electrische en electronische muziekinstrumenten. Niet alleen mengen, maar ook stemmend spelen als blazer met een synthezsizer is écht anders dan met een piano.

Muziekstijlen
Naast het nieuwe van de bezetting en de speelruimte, is er nog het gegeven van de muziekstijlen. Dat is helemaal iets waar je al spelend een enorm genoegen van kunt krijgen. Maar ja, dan moet je dit wél interesseren! In elk van de andere orkesten wordt je over het algemeen met één stijl binnen de muziek geconfronteerd. Daar zijn dan weer meerdere stromingen in te vinden, maar het blijft keurig binnen één stijl. Een klassiek spelende trompettist is als een vis op het droge in een big band. En dat is nog een eenvoudig voorbeeld.

Ambiëer jij het om alle stijlen te kunnen spelen, dan is het musical-orkest de beste plaats dit te kunnen leren. Het zou goed zijn als jij al één of meerdere muziekstijlen en/of stromingen beheerst, maar aan de andere kant kan je ook niet alles al hebben geleerd. Lach niet, die trompet gaat dus steeds anders klinken!

Overeenkomsten met de cast?
Toen Stanley met een zware en brede scholing in 1987 in het orkest van de musical CATS begon, had hij al heel wat uren in de meest uiteenlopende bezettingen en ook alle muziekstijlen gespeeld. Hij was dus absoluut voorbereid en klaar voor actie. Nog heeft hij daar veel geleerd, omdat hij altijd wil leren. Een instelling en houding zoals de meeste cast-leden meenemen : meerdere disciplines beheersen en dan aan het werk en vooral nieuwe dingen leren!

Ondanks het feit dat het orkest in de bak zit, wordt er vergelijkbaar veel gevraagd van de orkest-leden als van de cast-leden. Een klein aantal musici en muzikanten herkennen dit, met name degene die dus een brede kijk op het bespelen van een muziekinstrument hebben ontwikkeld of dit ambiëeren, maar ook degene die meerdere muziekinstrumenten kan bespelen. Voor een muzikant in een musical-orkest is dit een bonus. Eigenlijk is de overeenkomst met de cast-leden heel groot, wat het samenwerken aan een musical ook zo interessant maakt.

Hoe worden de lessen gegeven?
Niet zoals een orkest repeteert, want het leerproces is het doel. Dit is dus een les en geen repetitie, ook al ligt het dicht bij elkaar. De les omvat tenslotte ook de verschillende repetitie-technieken die er zijn. Na de warming-up voor het gehele orkest, wordt er gewerkt aan meerdere composities in meerdere stijlen. Daarnaast is het doel om bij tijd en wijle te veranderen van lesruimte, opstelling, bezetting en zullen er waar mogelijk ook gastleraren (dirigenten) worden uitgenodigd. Het bereiken van flexibiliteit staat voorop.

Samenvattend : vertellen, uitleggen, voordoen, jullie zelf laten doen, samen oefenen, enz.

Onderwerpen
Ensemble-techniek, kleuring, intonatie, stijlkennis.

Leraren
Met een ervaring van ruim 23 jaar in het optreden als podiumkunstenaar en het lesgeven in de kunstvakken heeft Stanley E. van Wel in de loop der jaren vele bijzondere ervaringen opgedaan. Zijn ervaringen in het dirigeren van ensembles is zeer rijk : hij heeft niet alleen orkesten en ensembles van uiteenlopend niveau, maar ook van uiteenlopende bezetting en muziekstijlen gedirigeerd. Zie zijn cv op stanleysmusic.com/stanleyevanwel

Voor wie?
Professionele musici en conservatorium studenten die interesse hebben in het spelen in een Musical Orkest.

Niveau eisen?
Vlot noten kunnen lezen en beheersing van een muziekinstrument op niveau van een conservatorium student is een minimum eis. Ervaring in het spelen in een orkest of ensemble is gewenst, niet vereist. Verder gelden dezelfde eisen als gesteld aan de musical performers en beschreven bij HOE - EISEN & SPELREGELS.

Data
Aanvang lessen bij voldoende inschrijvingen per september 2003, anders in overleg.

Tijd
Afhankelijk van het moment in de week. Ideaal is een avond, van 20.00 uur - 22.00 uur.

Locatie
Nog niet bekend.

Inschrijving
Graag inschrijven via het Inschrijvingsformulier. Deze bevindt zich op de website onder de rubriek HOE. Print uit, vul in en stuur op. Inschrijvingen per e-mail worden niet geaccepteerd (handtekening is namelijk verplicht). De inschrijvingen worden op volgorde van binnenkomst behandeld, waarna je een bevestiging per e-mail ontvangt. Inschrijven kan t/m 1 juli 2003. Inschrijving is verplicht.

Zijn er nog vragen?
Voor verdere informatie bel je +31 - (0)73 - 523 05 48 of stuur je een e-mail aan stanleysmusicalacademy@planet.nl (zie onder rubriek WELKOM en dan CONTACT).
_________________________________________________________________________________